ELEKTRONICA
De werking van een LED
Een LED zet elektrische energie om in licht. Verander spanning, serieweerstand, kleur en PWM en bekijk de stroom, het werkpunt en de golfvorm. Test ook ompoling en onderbreking.
Wie spreekt met wie?
Hier wordt geen busbericht verstuurd. De schakeling is een gelijkspanningsbron met een serieweerstand en één LED. De anode (A) hoort bij de positieve kant en de kathode (K) bij de negatieve kant. De schuif voor PWM stelt voor welk deel van iedere periode de bron is ingeschakeld.
Spanningen en signaalvorm
Een LED is een halfgeleiderdiode: bij doorlaatstroom recombineren ladingsdragers en komt een deel van de energie vrij als licht. De stroom-spanningskarakteristiek is niet lineair. De doorlaatspanning hangt onder meer af van kleur, materiaal, stroom en temperatuur. De demo gebruikt voorbeeldwaarden bij 10 mA (rood 2,0 V, groen 2,2 V, blauw/wit 3,0 V) en een vereenvoudigd diode-model; het is geen gemeten datasheetcurve.
Meten met de oscilloscoop
De I–V-grafiek toont de modelkarakteristiek, de belastingslijn van bron en weerstand en het berekende werkpunt. De PWM-grafiek toont de gepulste LED-stroom bij een voorbeeldfrequentie van 1 kHz. Bij 50% dutycycle is de gemiddelde stroom de helft van de piekstroom; de piekstroom blijft ongewijzigd. PWM maakt een te hoge piekstroom dus niet automatisch veilig.
Het principe
Een spanningsbron vraagt stroombegrenzing: een serieweerstand of geschikte constante-stroomdriver. Een eerste weerstandsberekening is R ≈ (Ubron − Vf) / Idoel. Controleer ook het weerstandsvermogen P = I² × R, de LED-limieten en temperatuur. Bij parallelle LED-takken is een eigen stroombegrenzing per tak verstandig. De grafiek lost de diodevergelijking samen met de serieweerstand op; bij R = 0 is de stroom niet betrouwbaar begrensd en wordt geen veilige stroom voorspeld.
Een voorbeeld
Een rode LED op 5 V met ongeveer 2 V doorlaatspanning en 330 Ω trekt circa 9 mA. Verhoog de weerstand voor minder stroom. Verander vervolgens de dutycycle zonder de weerstand te veranderen: de piekstroom blijft gelijk, de gemiddelde stroom neemt af. Test ook een onderbroken kring, een kortgesloten LED en een omgekeerd aangesloten LED.
Let op
De grens van 20 mA in deze demo is een gekozen voorbeeldlimiet, geen algemene LED-specificatie. Moderne indicator-LED’s werken vaak met veel minder stroom. Omgekeerde spanning kan een LED beschadigen; veronderstel niet dat ompolen ongevaarlijk is. Gebruik de echte datasheet voor Vf, maximale stroom, reverse voltage, pulscondities en thermische grenzen. De lichtsterkte is alleen schematisch weergegeven.